<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="T33n1693"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Taishō Tripiṭaka, Electronic version, No. 1693 人本欲生经註</title> <title xml:lang="zh-Hans">大正新修大藏经数位版, No. 1693 人本欲生经註</title> <author>东晋 道安撰</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Taisho</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.poyung</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.say</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">T</idno>.<idno type="vol">33</idno>.<idno type="no">1693</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2023-06-27 22:21:24 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Taishō Tripiṭaka</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">大正新修大藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">人本欲生经註</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Text as provided by Mr. Hsiao Chen-Kuo, Text as provided by Anonymous from USA, Punctuated text as provided by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">萧镇国大德提供，北美某大德提供，CBETA 提供新式标点</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>新式标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【大】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB01083"> <charName>CBETA CHARACTER CB01083</charName> <mapping cb:dec="984123" type="PUA">U+F043B</mapping> <mapping type="unicode">U+23AD8</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[声-耳+卵]</value></charProp></char> <char xml:id="CB04448"> <charName>CBETA CHARACTER CB04448</charName> <mapping cb:dec="987488" type="PUA">U+F1160</mapping> <mapping type="unicode">U+2DDAD</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[爪/再]</value></charProp></char> <char xml:id="CB04493"> <charName>CBETA CHARACTER CB04493</charName> <mapping cb:dec="987533" type="PUA">U+F118D</mapping> <mapping type="unicode">U+2D67C</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[庶-廿+(臣*巳)]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2000-03-28T11:44:03"> CW (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT (00/01/24) </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone n="1" unit="juan"/> <pb n="0001a" ed="T" xml:id="T33.1693.0001a"/> <lb n="0001a01" ed="T"/> <lb n="0001a02" ed="T"/><cb:docNumber>No. 1693 [cf. No. 14]</cb:docNumber> <lb n="0001a03" ed="T"/><cb:div type="xu"><cb:mulu level="1" type="序">人本欲生经序</cb:mulu><head><anchor xml:id="nkr_note_orig_0001001" n="0001001"/>人本欲生经序</head> <lb n="0001a04" ed="T"/> <lb n="0001a05" ed="T"/><p xml:id="pT33p0001a0501">人本欲生经者，照于十二因缘而成四谛也。 <lb n="0001a06" ed="T"/>本，痴也、欲爱也。生，生死也。略擧十二之三以 <lb n="0001a07" ed="T"/>为因也。人在生死，莫不浪滞于三世、飘萦于 <lb n="0001a08" ed="T"/>九止、绸缪八缚者也。十二因缘于九止，则第 <lb n="0001a09" ed="T"/>一人亦天也。四谛所鉴，鉴乎九止。八解所正， <lb n="0001a10" ed="T"/>正于八邪。邪正则无往而不恬、止鉴则无 <lb n="0001a11" ed="T"/>往而不愉，无往而不愉故能洞照傍通、无往 <lb n="0001a12" ed="T"/>而不恬故能神变应会，神变应会则不疾而 <lb n="0001a13" ed="T"/>速、洞照傍通则不言而化，不言而化故无弃 <lb n="0001a14" ed="T"/>人、不疾而速故无遗物。物之不遗、人之不弃， <lb n="0001a15" ed="T"/>斯禅智之由也。故经曰“道从禅智得近泥洹”， <lb n="0001a16" ed="T"/>岂虚也哉！诚近归之也。斯经似<name role="" type="person">安世高</name>译，为 <lb n="0001a17" ed="T"/>晋言也。言古文悉、義妙理婉，睹其幽堂之美、 <lb n="0001a18" ed="T"/>阙廷之富者或寡矣。安每揽其文，欲罢不能， <lb n="0001a19" ed="T"/>所乐而玩者三观之妙也、所思而在者想灭 <lb n="0001a20" ed="T"/>之辞也。敢以馀暇为之撮注，其義同而文别 <lb n="0001a21" ed="T"/>者无所加训焉。</p></cb:div> <lb n="0001a22" ed="T"/><cb:div type="jing"> <lb n="0001a23" ed="T"/> <lb n="0001a24" ed="T"/><cb:juan n="001" fun="open"><cb:mulu n="1" type="卷"/><cb:jhead><persName>佛</persName>说人本欲生经</cb:jhead></cb:juan> <lb n="0001a25" ed="T"/> <lb n="0001a26" ed="T"/><byline cb:type="Translator">後汉安息三藏<name role="" type="person">安世高</name>译</byline> <lb n="0001a27" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0001a2701">闻如是：一时<persName>佛</persName>在拘类国行拘类国法治处。</p></cb:div> <lb n="0001a28" ed="T"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0001a2801">阿难记所闻圣教土也。法治处，王城也。</p></cb:div> <lb n="0001a29" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0001a2901">是时贤者阿难独闲处，倾猗念：如是意生未曾 <pb n="0001b" ed="T" xml:id="T33.1693.0001b"/> <lb n="0001b01" ed="T"/>有，是意是微妙本，生死亦微妙，中微妙，但为分 <lb n="0001b02" ed="T"/>明易现。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0001b0204">现当为见也。是意微妙本，句倒。</p></cb:div> <lb n="0001b03" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0001b0301">便贤者阿难，夜已竟，起到<persName>佛</persName>。已到，为<persName>佛</persName>足下礼 <lb n="0001b04" ed="T"/>已，讫一处止。已止一处，贤者阿难白<persName>佛</persName>：如是我 <lb n="0001b05" ed="T"/>为独闲处倾猗念，如是意生未曾有，是意是微 <lb n="0001b06" ed="T"/>妙本。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0001b0603">本，痴也。解痴者，四谛之所照也。</p></cb:div> <lb n="0001b07" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0001b0701">生死亦微妙。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0001b0706">生死，极末也。微明之谛达于 <lb n="0001b08" ed="T"/>末也。</p></cb:div> <lb n="0001b09" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0001b0901">中微妙。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0001b0904">中者，本末之间。九，用谛烛之，之亦 <lb n="0001b10" ed="T"/>甚微妙也。</p></cb:div> <lb n="0001b11" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0001b1101">但为分明易现。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0001b1107">现，当作见也。言四谛观十 <lb n="0001b12" ed="T"/>一因缘了了分明，不难知也。</p></cb:div> <lb n="0001b13" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0001b1301"><persName>佛</persName>告阿难：勿说是分明易知易见深微妙。阿难！ <lb n="0001b14" ed="T"/>从有本，生死是。阿难！从本因缘生死如有，不知 <lb n="0001b15" ed="T"/>不见、不解不受，令是世间如织機蹑撰往来。</p></cb:div> <lb n="0001b16" ed="T"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0001b1601">言从痴者有是生死，至深至妙，何得言易见 <lb n="0001b17" ed="T"/>乎？自有痴来经劫累身，悠悠者比丘有不了 <lb n="0001b18" ed="T"/>谛，反视如有者者万无一人，何云分明耶？</p></cb:div> <lb n="0001b19" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0001b1901">从是世後世，从後世是世，更苦世间居，令不得 <lb n="0001b20" ed="T"/>離世间。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0001b2004">此说生死苦为苦谛也。今死则後 <lb n="0001b21" ed="T"/>身生，生死犹昼夜，而愚者以生而感死，频以 <lb n="0001b22" ed="T"/>成苦。</p></cb:div> <lb n="0001b23" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0001b2301">如是因缘，阿难！可知为深微妙，从有本生死明 <lb n="0001b24" ed="T"/>亦微妙。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0001b2404">由生有死故，故曰因缘。达今世後世 <lb n="0001b25" ed="T"/>累继生死，故曰更苦。明照三世，故曰微妙也。结 <lb n="0001b26" ed="T"/>苦谛也。</p></cb:div> <lb n="0001b27" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0001b2701">若有问：有老死因缘？问是，便报：有因缘。何因缘？ <lb n="0001b28" ed="T"/>阿难！老死便报生故。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0001b2809">死因于生，习生有十， <lb n="0001b29" ed="T"/>上知苦。此推习也。</p></cb:div> <pb n="0001c" ed="T" xml:id="T33.1693.0001c"/> <lb n="0001c01" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0001c0101">若有问：有生因缘？问是。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0001c0110">有生因缘，犹生有 <lb n="0001c02" ed="T"/>所因不也。</p></cb:div> <lb n="0001c03" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0001c0301">便报：有因缘。何因缘生？有故为生。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0001c0314">生因乎三 <lb n="0001c04" ed="T"/>有也。</p></cb:div> <lb n="0001c05" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0001c0501">若有问：有因缘有？便报有因缘有。何因缘有？报： <lb n="0001c06" ed="T"/>受因缘有。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0001c0605">因四受有三有。</p></cb:div> <lb n="0001c07" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0001c0701">若有问：有因缘受？报：有因缘受。何因缘受？报：为 <lb n="0001c08" ed="T"/>爱求因缘受。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0001c0806">言从前身习八爱故，中阴有 <lb n="0001c09" ed="T"/>四受，四受既受则有今身。二世现故，略而止 <lb n="0001c10" ed="T"/>与也。常习谛皆竟十二因缘具三世，痴人不 <lb n="0001c11" ed="T"/>知今世後世，故令运心弥纶三世；令知轮迴、 <lb n="0001c12" ed="T"/>寤四谛也，故曰痴人以挍计。挍计本末，本末 <lb n="0001c13" ed="T"/>为药，为药谓斯四谛也。</p></cb:div> <lb n="0001c14" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0001c1401">如是阿难！从爱求因缘受，从受因缘有，从有因 <lb n="0001c15" ed="T"/>缘生，从生因缘老死忧悲苦不可意恼生，如是 <lb n="0001c16" ed="T"/>为具足最苦阴。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0001c1607">如是五事辗转相因，则名习 <lb n="0001c17" ed="T"/>也。知五事苦，为苦谛也。爱别離苦，在有胎苦， <lb n="0001c18" ed="T"/>生老悲<anchor xml:id="nkr_note_add_0001c1801" n="0001c1801"/><anchor xml:id="beg0001c1801" n="0001c1801"/>恼<anchor xml:id="end0001c1801"/>真为苦薮也。</p></cb:div> <lb n="0001c19" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0001c1901">从是有习。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0001c1905">句倒也，言从习有是苦也。</p></cb:div> <lb n="0001c20" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0001c2001">生因缘，阿难！为老死，是故说是为从是致有是。</p></cb:div> <lb n="0001c21" ed="T"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0001c2101">是故从圣说，从痴致行德，生有是老死。</p></cb:div> <lb n="0001c22" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0001c2201">当从是，阿难！分明为生因缘老死。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0001c2214">分明者，谛 <lb n="0001c23" ed="T"/>了了知习也。诸言因缘皆习也，将欲反尽故， <lb n="0001c24" ed="T"/>更推习幷之也。</p></cb:div> <lb n="0001c25" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0001c2501">若阿难！无有生为无有鱼，鱼种无有飞鸟，飞鸟 <lb n="0001c26" ed="T"/>种为无有蚊虻，蚊虻种为无有龙，龙种为无有 <lb n="0001c27" ed="T"/>神，神种为无有鬼，鬼种为无有人，人种各各种。</p></cb:div> <lb n="0001c28" ed="T"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0001c2801">假知尽谛无有生者，何从得五道也。</p></cb:div> <lb n="0001c29" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0001c2901">若如有如有，生无有亦无，应有令有生。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0001c2916">解 <pb n="0002a" ed="T" xml:id="T33.1693.0002a"/> <lb n="0002a01" ed="T"/>尽谛真如心，则生无有也，亦无有能令生有。</p></cb:div> <lb n="0002a02" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0002a0201">一切，阿难！无有生为有老死不？阿难白<persName>佛</persName>言：不。</p></cb:div> <lb n="0002a03" ed="T"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0002a0301">无生则无死。诚哉此言也。</p></cb:div> <lb n="0002a04" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0002a0401"><persName>佛</persName>便告阿难：从是因缘，当知为从是本、从是习、 <lb n="0002a05" ed="T"/>从是因缘老死为生。故生因缘，阿难！为老死。</p></cb:div> <lb n="0002a06" ed="T"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0002a0601">从是因缘，从是因缘发也生也。解无，无生则 <lb n="0002a07" ed="T"/>不老死苦。不了无者，从四习生便有苦也。此 <lb n="0002a08" ed="T"/>四习与止，至爱还下异也。自是下结句，皆反 <lb n="0002a09" ed="T"/>覆而成也。</p></cb:div> <lb n="0002a10" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0002a1001">生因缘，阿难！为老死。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0002a1009">重结也。</p></cb:div> <lb n="0002a11" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0002a1101">若有问：有因缘生？可报：有因缘生。何因缘生？为 <lb n="0002a12" ed="T"/>有因缘故，从是，阿难！因缘，当知令从是有，有因 <lb n="0002a13" ed="T"/>缘生。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0002a1303">堕胎三有更有生，十二因连之一世也。</p></cb:div> <lb n="0002a14" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0002a1401">若阿难！有因缘无有，寧有鱼鱼种、飞鸟飞鸟种、 <lb n="0002a15" ed="T"/>蚊虻蚊虻种、龙龙种、神神种、鬼鬼种、人人种 <lb n="0002a16" ed="T"/>各各种。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0002a1604">解尽无有则无五道也。</p></cb:div> <lb n="0002a17" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0002a1701">如应应有无有，亦无有者为有，无有一切。阿难！ <lb n="0002a18" ed="T"/>无有为有生不？阿难言：不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0002a1811">得真如谛，则便 <lb n="0002a19" ed="T"/>应有无有亦复有也。既以无有者为辟，有睹 <lb n="0002a20" ed="T"/>无有，如令群有一切无有，为有生不？反以质 <lb n="0002a21" ed="T"/>阿难。阿难云。无也。</p></cb:div> <lb n="0002a22" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0002a2201">是故阿难！从是发、从是本、从是习、从是因缘生 <lb n="0002a23" ed="T"/>为有。有故，从有因缘，阿难！为生。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0002a2313">以作是四习， <lb n="0002a24" ed="T"/>故生以有为本也。</p></cb:div> <lb n="0002a25" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0002a2501">若有问：有因缘有？便言：有何因缘，阿难！有？可报： <lb n="0002a26" ed="T"/>为受因缘，有因缘有。如是分明为受因缘有。</p></cb:div> <lb n="0002a27" ed="T"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0002a2701">因四受则有三有也。</p></cb:div> <lb n="0002a28" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0002a2801">设阿难！受因缘无有，亦无有受有。一切，阿难！无 <lb n="0002a29" ed="T"/>有受为有现不？阿难报：不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0002a2911">无有受缘，亦无有 <pb n="0002b" ed="T" xml:id="T33.1693.0002b"/> <lb n="0002b01" ed="T"/>受现，当为见也。一切无受为有，可见不也。</p></cb:div> <lb n="0002b02" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0002b0201">如是阿难！为从是起，从是本、从是习、从是因缘 <lb n="0002b03" ed="T"/>令有受，受因缘，阿难！为有，有因缘，阿难！受。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0002b0317">若 <lb n="0002b04" ed="T"/>不达无，便从四习也。令有受倒，宜言令受有 <lb n="0002b05" ed="T"/>也。</p></cb:div> <lb n="0002b06" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0002b0601">有因缘，阿难！受。如是问，对为有。何因缘有受？可 <lb n="0002b07" ed="T"/>报：爱因缘。从是因缘，阿难！当知为爱因缘受。</p></cb:div> <lb n="0002b08" ed="T"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0002b0801">有因缘阿难受，句倒也，言有受因缘也。八爱 <lb n="0002b09" ed="T"/>心是则受胎也。</p></cb:div> <lb n="0002b10" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0002b1001">若阿难！无有爱亦无有受，亦无有当受。一切，阿 <lb n="0002b11" ed="T"/>难！无有爱，为有受不？亦有受名不？阿难言：不。</p></cb:div> <lb n="0002b12" ed="T"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0002b1201">解无，无爱则无受及当受也。又反反以质，文 <lb n="0002b13" ed="T"/>之常也。</p></cb:div> <lb n="0002b14" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0002b1401">如是阿难！为从是发、从是本、从是习、从是因缘 <lb n="0002b15" ed="T"/>为爱因缘受。爱因缘，阿难！为受。如是，阿难！为爱 <lb n="0002b16" ed="T"/>因缘求，求因缘利，利因缘计，计因缘乐欲，乐欲 <lb n="0002b17" ed="T"/>因缘发求以往，爱因缘便不欲捨；悭以不捨，悭 <lb n="0002b18" ed="T"/>因缘便有家，以有家因缘便守。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0002b1813">不解则从是 <lb n="0002b19" ed="T"/>致是也。重结也。</p></cb:div> <lb n="0002b20" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0002b2001">从守行本，阿难！便有刀杖，从有刀杖便有鬥诤 <lb n="0002b21" ed="T"/>言语上下欺侵，若干两舌多非一致弊恶法。</p></cb:div> <lb n="0002b22" ed="T"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0002b2201">多非弊法，从守始起也，八爱之一也。</p></cb:div> <lb n="0002b23" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0002b2301">若阿难！本无有，亦无所守，亦无有守。一切，阿难！ <lb n="0002b24" ed="T"/>无有守，为有刀杖、鬥诤语言、上下欺侵、若干两 <lb n="0002b25" ed="T"/>舌多非一致弊恶法不？阿难言：不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0002b2514">若解灭， <lb n="0002b26" ed="T"/>不守于色，寧致若干弊恶不？质以明理也。云 <lb n="0002b27" ed="T"/>无所护，故无所守也。下亦无二字，重合句耳。</p></cb:div> <lb n="0002b28" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0002b2801">如是阿难！是从、是发、是为本、是为习、是为因缘， <lb n="0002b29" ed="T"/>刀杖、鬥诤语言、上下欺侵、若干两舌多非一致 <pb n="0002c" ed="T" xml:id="T33.1693.0002c"/> <lb n="0002c01" ed="T"/>弊恶法。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0002c0104">幷守不守二理已现，欲更擧四习合 <lb n="0002c02" ed="T"/>为守也。</p></cb:div> <lb n="0002c03" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0002c0301">从守故，阿难！便有刀杖、鬥诤语言、上下欺侵、若 <lb n="0002c04" ed="T"/>干两舌多非一致弊恶法，如是但为多苦，为从 <lb n="0002c05" ed="T"/>五阴习致。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0002c0505">不守者，不了色而守之也。刀杖 <lb n="0002c06" ed="T"/>非一恶，即知大苦，苦谛也。思惟十二因缘，经 <lb n="0002c07" ed="T"/>十二事，一一皆有四谛也。诸习谛推本非一 <lb n="0002c08" ed="T"/>端也，不根十二而止。十六无无漏习尽二 <lb n="0002c09" ed="T"/>慧五耶？推本叱则八爱尽有四习，以此推之 <lb n="0002c10" ed="T"/>则可知也。又爱为秽海，众恶归焉，何但八耶？ <lb n="0002c11" ed="T"/>言八，擧其粗耳。欲界蠢蠢，何互无婬，至乎不 <lb n="0002c12" ed="T"/>还，乃擧别耳。</p></cb:div> <lb n="0002c13" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0002c1301">家因缘令有守，是故为说是。当从是知，阿难！为 <lb n="0002c14" ed="T"/>家因缘守。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0002c1405">由有妻室则有重门击柝之守也。 <lb n="0002c15" ed="T"/>向使栖迟高岸，击柝何施也。故说者，云是上言 <lb n="0002c16" ed="T"/>尔也。</p></cb:div> <lb n="0002c17" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0002c1701">若家因缘无有，已无有受，当何因缘有家？一切 <lb n="0002c18" ed="T"/>家因缘无有，寧有家不？寧有刀杖、鬥诤语言、上 <lb n="0002c19" ed="T"/>下欺侵、若干两舌多非一致弊恶法不？阿难言： <lb n="0002c20" ed="T"/>不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0002c2002">不受此色人，无缘有家。无缘有家，寧有 <lb n="0002c21" ed="T"/>守而惜刀大苦集不？</p></cb:div> <lb n="0002c22" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0002c2201">如是阿难！从是有、从是本、从是习、从是因缘令 <lb n="0002c23" ed="T"/>有守。为守故，从家，阿难！令有守。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0002c2313">上从是有者， <lb n="0002c24" ed="T"/>从家起有守也。以家本习结，因家守成。守因 <lb n="0002c25" ed="T"/>于家，亦顚倒相明也。</p></cb:div> <lb n="0002c26" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0002c2601">难捨悭因缘令有家，从是因缘有是。当从是因 <lb n="0002c27" ed="T"/>缘知，阿难？为难捨悭因缘令有家。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0002c2714">脑因色欲， <lb n="0002c28" ed="T"/>思存不捨，由之为家也，故曰是缘有是也。</p></cb:div> <lb n="0002c29" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0002c2901">若难捨悭，阿难！无有，亦无有受。已无有受，寧当 <pb n="0003a" ed="T" xml:id="T33.1693.0003a"/> <lb n="0003a01" ed="T"/>有悭难捨不？一切，阿难！悭难捨已无有，寧当有 <lb n="0003a02" ed="T"/>家不？阿难白<persName>佛</persName>言：无有。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0003a0210">无有受不捨受也。 <lb n="0003a03" ed="T"/>已无有受，寧当有悭难捨？悭难捨已无有，寧 <lb n="0003a04" ed="T"/>有家不？</p></cb:div> <lb n="0003a05" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0003a0501">如是阿难！从是起、从是本、从是习、从是因缘受 <lb n="0003a06" ed="T"/>家悭难捨故，阿难！令有家。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0003a0611">是，是悭惜心也。</p></cb:div> <lb n="0003a07" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0003a0701">从往受，阿难！因缘，令有悭难捨，是故有是言，亦 <lb n="0003a08" ed="T"/>从是因缘有是。如是当从是因缘，阿难！可解。为 <lb n="0003a09" ed="T"/>从发受，从是受悭难捨。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0003a0910">即彼好雠因之甚惜， <lb n="0003a10" ed="T"/>故曰往受令有难捨也。是故上说，说从往有 <lb n="0003a11" ed="T"/>是悭也。</p></cb:div> <lb n="0003a12" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0003a1201">若阿难！发受无有，寧有受？亦何因缘往受？一切， <lb n="0003a13" ed="T"/>阿难！无有发受，寧当有悭难捨不？阿难白<persName>佛</persName>言： <lb n="0003a14" ed="T"/>不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0003a1402">解无发往，则不有受与至彼也。普不往 <lb n="0003a15" ed="T"/>受，岂悭惜也。本未上。</p></cb:div> <lb n="0003a16" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0003a1601">如是阿难！从是起、从是本、从是习、从是因缘令 <lb n="0003a17" ed="T"/>悭难捨。为发往受故，亦为发有因缘故，阿难！<anchor xml:id="nkr_note_add_0003a1701" n="0003a1701"/><anchor xml:id="beg0003a1701" n="0003a1701"/>令<anchor xml:id="end0003a1701"/> <lb n="0003a18" ed="T"/>有悭难捨。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0003a1805">从发习发遂至不捨也。</p></cb:div> <lb n="0003a19" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0003a1901">欲贪因缘，阿难！令有发，是故说是。当从是因缘， <lb n="0003a20" ed="T"/>阿难！知，为从欲贪因缘令发。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0003a2012">婬贪内足则发 <lb n="0003a21" ed="T"/>而适彼也。</p></cb:div> <lb n="0003a22" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0003a2201">若欲贪，阿难！无有，已无有因缘，亦何因缘当有 <lb n="0003a23" ed="T"/>欲贪？一切，阿难！欲贪无有，寧当有发往不？阿难 <lb n="0003a24" ed="T"/>言：不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0003a2403">若行人解婬无有因缘，亦何计当有 <lb n="0003a25" ed="T"/>婬贪耶？普无贪心，何有往受也。凡上云无有， <lb n="0003a26" ed="T"/>皆明因无有也。一切已下，皆以因及缘无有。</p></cb:div> <lb n="0003a27" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0003a2701">如是阿难！从是发、从是本、从是习、从是因缘令 <lb n="0003a28" ed="T"/>发为有欲贪，故为从欲贪，阿难！令发。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0003a2815">令发为 <lb n="0003a29" ed="T"/>有欲贪，句倒也。</p></cb:div> <pb n="0003b" ed="T" xml:id="T33.1693.0003b"/> <lb n="0003b01" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0003b0101">已发，从发往令有欲贪，是故为说，当从是因缘 <lb n="0003b02" ed="T"/>知，为从发往令有欲贪。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0003b0210">此发往计挍，欲相造 <lb n="0003b03" ed="T"/>也。《阴持入》曰“愿得往相也”，即第三计也。故说 <lb n="0003b04" ed="T"/>者是，故上说因计生贪也。</p></cb:div> <lb n="0003b05" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0003b0501">若无有发往，阿难！亦无有令发往。一切，阿难！虽 <lb n="0003b06" ed="T"/>发往，若有贪欲不？阿难言：不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0003b0612">假解无，无住之 <lb n="0003b07" ed="T"/>因，亦住贪有生不也。</p></cb:div> <lb n="0003b08" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0003b0801">如是阿难！为从是有、从是本、从是习、从是因缘 <lb n="0003b09" ed="T"/>贪欲为有发往因缘令有欲贪。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0003b0913">解无如上，若 <lb n="0003b10" ed="T"/>不解则如上为习也于，皆结句反复，少发往 <lb n="0003b11" ed="T"/>二字也。</p></cb:div> <lb n="0003b12" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0003b1201">从是利故，阿难！令发往，为从是说是。当从是因 <lb n="0003b13" ed="T"/>缘知，为从利因缘令发往。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0003b1311">好利甚则思存往 <lb n="0003b14" ed="T"/>也。是上说是，当了利为往缘也。</p></cb:div> <lb n="0003b15" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0003b1501">若阿难！以无有利，亦无有求，亦何因缘有求？一 <lb n="0003b16" ed="T"/>切，阿难！已无有利，寧当有发往不？阿难言：不。</p></cb:div> <lb n="0003b17" ed="T"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0003b1701">既解知利，则无有利之求，何当有利求因缘 <lb n="0003b18" ed="T"/>耶？普无有利，岂有发往乎？</p></cb:div> <lb n="0003b19" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0003b1901">如是阿难！从是有、从是本、从是习、从是因缘发 <lb n="0003b20" ed="T"/>往利故，利故亦发求，从求因缘故令有利，故说 <lb n="0003b21" ed="T"/>是。从是因缘，当知令从求因缘有利。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0003b2115">此八爱 <lb n="0003b22" ed="T"/>或言故说、或云是说，義不异也。以具文于上， <lb n="0003b23" ed="T"/>此二解之，故云是故首言尔也。</p></cb:div> <lb n="0003b24" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0003b2401">若求因缘，阿难！无有，亦何因缘有求？亦从何因 <lb n="0003b25" ed="T"/>缘求？一切，阿难！以无有求，若有见利不？阿难言： <lb n="0003b26" ed="T"/>不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0003b2602">若求本无所因，亦何得求也。普无求者， <lb n="0003b27" ed="T"/>利可见不？</p></cb:div> <lb n="0003b28" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0003b2801">如是阿难！从是有、从是本、从是习、从是因缘为 <lb n="0003b29" ed="T"/>有利为有求故，求故，阿难！令有利。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0003b2914">或曰发曰 <pb n="0003c" ed="T" xml:id="T33.1693.0003c"/> <lb n="0003c01" ed="T"/>生、或曰起、或曰有，義同文别耳。</p></cb:div> <lb n="0003c02" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0003c0201">从发故令有求，是故说。当从是知，令从爱求。</p></cb:div> <lb n="0003c03" ed="T"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0003c0301">爱心内无，求之由生。</p></cb:div> <lb n="0003c04" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0003c0401">若阿难！无有爱，亦无有求，亦无有因缘，求亦无 <lb n="0003c05" ed="T"/>有爱。一切，阿难！爱无有，寧当有求不？阿难言：不。</p></cb:div> <lb n="0003c06" ed="T"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0003c0601">诸因缘唯此一说反上，爱受中即若无有 <lb n="0003c07" ed="T"/>爱，下曰二无有爱耳，馀皆在一切上说。因一 <lb n="0003c08" ed="T"/>切下说以因及缘。</p></cb:div> <lb n="0003c09" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0003c0901">如是阿难！从是有、从是本、从是习、从是因缘有 <lb n="0003c10" ed="T"/>爱故令有求，求故令有爱。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0003c1011">爱之滋长成乎八 <lb n="0003c11" ed="T"/>也。</p></cb:div> <lb n="0003c12" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0003c1201">彼阿难！欲爱亦有爱，是二皆痛相会。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0003c1215">此推爱 <lb n="0003c13" ed="T"/>本文终也。欲爱，色爱也。亦有爱，非一也。经曰 <lb n="0003c14" ed="T"/>“心可则为欲”也。是两爱，痛为本、为习、为因缘。 <lb n="0003c15" ed="T"/>从痛发。解如有，则无也。相会，犹相因也。</p></cb:div> <lb n="0003c16" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0003c1601">有痛因缘，阿难！若有问是，便言：有。何因缘有？便 <lb n="0003c17" ed="T"/>言：更因缘有。从是因缘，阿难！亦当知令更因缘 <lb n="0003c18" ed="T"/>痛。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0003c1802">设问教答也。有六更，故三痛由生也。</p></cb:div> <lb n="0003c19" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0003c1901">若阿难！眼不更，亦无有应当更，眼亦不得更。一 <lb n="0003c20" ed="T"/>切，阿难！眼已不更，寧有眼更不？亦有眼当因缘 <lb n="0003c21" ed="T"/>生不？为乐为苦为亦不乐亦不苦？阿难应：不。</p></cb:div> <lb n="0003c22" ed="T"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0003c2201">若眼知如有不更，眼亦无有。应作眼更者，一 <lb n="0003c23" ed="T"/>复不得此更也。普眼已不更，岂有眼更因缘 <lb n="0003c24" ed="T"/>生三痛不也。</p></cb:div> <lb n="0003c25" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0003c2501">如是阿难！从是有、从是本、从是习、从是因缘令 <lb n="0003c26" ed="T"/>眼更痛。眼更因缘，阿难！令眼知痛。耳亦如是、鼻 <lb n="0003c27" ed="T"/>亦如是、舌亦如是、身亦如是，心不更，阿难！亦无 <lb n="0003c28" ed="T"/>有当更，亦无更因缘令心更。一切，阿难！心无有 <lb n="0003c29" ed="T"/>更，寧当有心更入因缘令有痛不？令有乐不？令 <pb n="0004a" ed="T" xml:id="T33.1693.0004a"/> <lb n="0004a01" ed="T"/>有苦不？令有不苦不乐不？阿难应：不。如是阿难！ <lb n="0004a02" ed="T"/>是为有、是为本、是为习、是为因缘痛令有更，心 <lb n="0004a03" ed="T"/>更因缘，阿难！令有痛。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0004a0309">更即有三痛，呼阿难重 <lb n="0004a04" ed="T"/>结，于<anchor xml:id="nkr_note_add_0004a0401" n="0004a0401"/><anchor xml:id="beg0004a0401" n="0004a0401"/>此<anchor xml:id="end0004a0401"/>顚倒相明结言也。</p></cb:div> <lb n="0004a05" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0004a0501">若有问：有因缘更不？对：为有。何等更有因缘？对： <lb n="0004a06" ed="T"/>为名字因缘。当从是，阿难！可知令从名字因缘 <lb n="0004a07" ed="T"/>更。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0004a0702">更本应是六入，而今是名字六入同出 <lb n="0004a08" ed="T"/>六更，六更同出六情，六情之本则名字，是故 <lb n="0004a09" ed="T"/>想曰名色也。亦应出经时失次也。</p></cb:div> <lb n="0004a10" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0004a1001">若从所处有，亦从所处应受，令名身聚有。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0004a1017">句 <lb n="0004a11" ed="T"/>倒，云在所处四身，为在所处三有也。将欲说 <lb n="0004a12" ed="T"/>无色，故云受之与有也。有受有有，乃有名色 <lb n="0004a13" ed="T"/>也。</p></cb:div> <lb n="0004a14" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0004a1401">若阿难！从所处有，亦从所处应受无有，为有更 <lb n="0004a15" ed="T"/>有名字不？阿难言：不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0004a1509">如有知无受之与有， <lb n="0004a16" ed="T"/>岂有更而因名字耶？</p></cb:div> <lb n="0004a17" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0004a1701">若阿难！从所处有，亦从所应受无有，<anchor xml:id="nkr_note_add_0004a1701" n="0004a1701"/><anchor xml:id="beg0004a1701" n="0004a1701"/>令<anchor xml:id="end0004a1701"/>名身有 <lb n="0004a18" ed="T"/>无有，寧当有对更不？阿难言：不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0004a1813">反复明之。 <lb n="0004a19" ed="T"/>上句云岂有更因名字不？此句言寧有名字 <lb n="0004a20" ed="T"/>与更对为因也。</p></cb:div> <lb n="0004a21" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0004a2101">一切，阿难！名字亦色身无有，为有更不？为从有 <lb n="0004a22" ed="T"/>更不？阿难言：不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0004a2207">此上三返问。于此一问，云 <lb n="0004a23" ed="T"/>普无名色，何从有更乎？天竺言质，无慊其悉 <lb n="0004a24" ed="T"/>也。</p></cb:div> <lb n="0004a25" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0004a2501">如是阿难！为从是是发、为从是是本、为从是是 <lb n="0004a26" ed="T"/>习、为从是是因缘、从是是更，令从是名字名字 <lb n="0004a27" ed="T"/>因缘，阿难！令有更。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0004a2708">凡上云是因缘是有，次 <lb n="0004a28" ed="T"/>云无，是则无取。後云从发习因缘，即成上句 <lb n="0004a29" ed="T"/>从是有是，故皆如是也。</p></cb:div> <pb n="0004b" ed="T" xml:id="T33.1693.0004b"/> <lb n="0004b01" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0004b0101">阿难！有名字因缘，设有问，便对为有。何因缘名 <lb n="0004b02" ed="T"/>字？谓识因缘为有。当从是因缘，阿难！解知为识 <lb n="0004b03" ed="T"/>因缘名字。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0004b0305">中阴婬识，遂处胎，有五阴。</p></cb:div> <lb n="0004b04" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0004b0401">若识，阿难！不下母腹中，当为是名色随精得驻 <lb n="0004b05" ed="T"/>不？阿难言：不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0004b0506">设无中阴婬识，当有猗。精住 <lb n="0004b06" ed="T"/>成名色不？名色已後至有中世也。识已前，前 <lb n="0004b07" ed="T"/>世也。三世成十二也。</p></cb:div> <lb n="0004b08" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0004b0801">若识，阿难！母腹已下，不得驻去，为有名字得致 <lb n="0004b09" ed="T"/>不？阿难言：不。识，阿难！为本，若男儿、若女儿已壞 <lb n="0004b10" ed="T"/>已亡令无，有为得名字令增长、令所应足不？阿 <lb n="0004b11" ed="T"/>难言：不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0004b1104">纵使中阴乘精入胎，或一二七日 <lb n="0004b12" ed="T"/>而亡，岂有此身耶？或成根男女及命，便堕伤 <lb n="0004b13" ed="T"/>胎，寧得五阴身不乎？自下母胎，则婬识也。一 <lb n="0004b14" ed="T"/>二七日男根女根，已是名字之成。</p></cb:div> <lb n="0004b15" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0004b1501">如是阿难！从是起有，从是本、从是习、从是因缘 <lb n="0004b16" ed="T"/>为名字，从识识因缘，阿难！为有名字。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0004b1615">每至结 <lb n="0004b17" ed="T"/>句辄重者，云名色从识注，识为名色因缘，反复 <lb n="0004b18" ed="T"/>言也。</p></cb:div> <lb n="0004b19" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0004b1901">有因缘，阿难！识，若问是，便对有。从何因缘有识？ <lb n="0004b20" ed="T"/>名字因缘有识。当从是因缘，阿难！分别解为名 <lb n="0004b21" ed="T"/>字因缘识。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0004b2105">唯识之本，本当是行；而今言名 <lb n="0004b22" ed="T"/>字，五大名识也，即六大痴也。有六大痴心作 <lb n="0004b23" ed="T"/>婬行，婬行中有识，共出六大，故名字也。</p></cb:div> <lb n="0004b24" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0004b2401">若阿难！识不得名字驻已，识不得驻，得增上为 <lb n="0004b25" ed="T"/>有生老死苦、习能致有不？阿难言：不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0004b2515">省文有 <lb n="0004b26" ed="T"/>似上。乘望识入胎受有名字，身或七日或三根 <lb n="0004b27" ed="T"/>成而胎伤，寧滋长成十二缘不也？若当尔者 <lb n="0004b28" ed="T"/>与上不毕也。又此说无名字是无常之说，非 <lb n="0004b29" ed="T"/>尽谛言也。而今少行又文乱，似出经时未皮 <pb n="0004c" ed="T" xml:id="T33.1693.0004c"/> <lb n="0004c01" ed="T"/>缺也。就而通之者云：大不信无痴，岂得望行 <lb n="0004c02" ed="T"/>与望识不也。夫万冥存乎痴、万照存乎慧，故 <lb n="0004c03" ed="T"/>此经以痴为本，以谛对也。</p></cb:div> <lb n="0004c04" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0004c0401">如是阿难！从是致。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0004c0408">致，生也。从六大生望识 <lb n="0004c05" ed="T"/>也。</p></cb:div> <lb n="0004c06" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0004c0601">从是本。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0004c0604">望识以六大为。</p></cb:div> <lb n="0004c07" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0004c0701">从是习。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0004c0704">习痴以成识也。</p></cb:div> <lb n="0004c08" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0004c0801">从是因缘。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0004c0805">因痴有识缘也。上二十事实有， <lb n="0004c09" ed="T"/>十八皆然也。</p></cb:div> <lb n="0004c10" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0004c1001">识令有名字，名字因缘有识。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0004c1012">十二事穷此。</p></cb:div> <lb n="0004c11" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0004c1101">是如是为识因缘名字，名字因缘识，止是说名 <lb n="0004c12" ed="T"/>止是处。对止是诤本现，当从有慧莫受。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0004c1216">称名 <lb n="0004c13" ed="T"/>字反复而结之。云止是者，十二事终，是说名 <lb n="0004c14" ed="T"/>字处也。对止是者，上诸云便对也。诤本见者， <lb n="0004c15" ed="T"/>三耶见也，堕耶见则失正观。正观四慧也，现 <lb n="0004c16" ed="T"/>当见也，故曰诤本见当从慧莫受也。</p></cb:div> <lb n="0004c17" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0004c1701">幾因缘，阿难！为计痛是为身？阿难言：是法本从 <lb n="0004c18" ed="T"/><persName>佛</persName>，是法正本<persName>佛</persName>，自归本<persName>佛</persName>，愿令<persName>佛</persName>说，令从<persName>佛</persName>说 <lb n="0004c19" ed="T"/>是说，受解利。<persName>佛</persName>言：听。阿难！善哉善哉！谛受念，<persName>佛</persName> <lb n="0004c20" ed="T"/>便说。贤者阿难应：唯然。从<persName>佛</persName>闻。<persName>佛</persName>便说是：或，阿 <lb n="0004c21" ed="T"/>难！有见是痛为身。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0004c2108">失忧三更而愚堕为身。</p></cb:div> <lb n="0004c22" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0004c2201">或有见是痛计非身，但为身更痛法，见是为身。</p></cb:div> <lb n="0004c23" ed="T"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0004c2301">但为已上称痛而云无也。此云身更痛法， <lb n="0004c24" ed="T"/>与漏分佈三痛身更知同也。上三痛亦皆云 <lb n="0004c25" ed="T"/>更知也，以身更为异耳。</p></cb:div> <lb n="0004c26" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0004c2601">或一身为是痛，见不为身亦不为痛法，见痛法 <lb n="0004c27" ed="T"/>计是不为身，但为见是身为身。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0004c2713">但为已上，亦 <lb n="0004c28" ed="T"/>称上二事云无也。见後解中云不觉，乃後问 <lb n="0004c29" ed="T"/>解三事亦云见也。觉、见，義同耳，但有有为异 <pb n="0005a" ed="T" xml:id="T33.1693.0005a"/> <lb n="0005a01" ed="T"/>也。不不解也。觉悟之称也。漏分佈曰三痛，心 <lb n="0005a02" ed="T"/>更知，似其事也。若不尔者，宜言三痛觉由身 <lb n="0005a03" ed="T"/>也，上言三痛更由身也，犹六觉六更也。此 <lb n="0005a04" ed="T"/>下散说为三痛病，其文亡而错。得下慧心解 <lb n="0005a05" ed="T"/>三事之重释，以次此，非其事也。</p></cb:div> <lb n="0005a06" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0005a0601">彼，阿难！或为在是痛计为身。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0005a0612">由痛而修身 <lb n="0005a07" ed="T"/>也。此即下道慧解痛文也，而逬续此为痛病 <lb n="0005a08" ed="T"/>也。</p></cb:div> <lb n="0005a09" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0005a0901">当为对说是。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0005a0906">此文意称上计痛为身者，辟而 <lb n="0005a10" ed="T"/>执之也。下色重解，不称为宾主也。</p></cb:div> <lb n="0005a11" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0005a1101">是痛，贤者！为三辈，有乐痛、有苦痛、有不乐不苦 <lb n="0005a12" ed="T"/>痛。是贤者！三痛见，何痛应作身？乐痛时，阿难！是 <lb n="0005a13" ed="T"/>时二痛已为灭。为苦、亦不乐亦不苦？是时但为 <lb n="0005a14" ed="T"/>乐。更乐痛，阿难！非常，苦要灭。乐，阿难！痛已灭離 <lb n="0005a15" ed="T"/>身，不在身计。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0005a1506">将明无身，故云痛有三而身 <lb n="0005a16" ed="T"/>一，何适为身耶？欲言乐痛是身，当其亲乐则 <lb n="0005a17" ed="T"/>无苦与不乐不苦。三痛而今一，乐非身明矣。 <lb n="0005a18" ed="T"/>又令<g ref="#CB04493">𭙼</g>譃观其常，身死败灭，以谛照之复非 <lb n="0005a19" ed="T"/>身，明白矣。</p></cb:div> <lb n="0005a20" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0005a2001">是如是是时，阿难！苦痛便时，是时为两痛已灭， <lb n="0005a21" ed="T"/>为乐亦苦，是时但为更苦痛。苦，阿难！痛非常，苦 <lb n="0005a22" ed="T"/>尽法。苦，阿难！痛已尽，身不复更知是时。阿难！</p></cb:div> <lb n="0005a23" ed="T"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0005a2301">与乐痛同義，不别解也。此中乐亦苦，苦上少 <lb n="0005a24" ed="T"/>三字，宜言乐亦不乐不苦也。便字从宜为更 <lb n="0005a25" ed="T"/>也。</p></cb:div> <lb n="0005a26" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0005a2601">亦不苦亦不乐，不更是痛，是时两痛灭，痛亦苦。 <lb n="0005a27" ed="T"/>但为是时不苦不乐，更是痛。不苦不乐，阿难！痛 <lb n="0005a28" ed="T"/>法非常，苦尽。不苦不乐，阿难！痛已尽，应无有身， <lb n="0005a29" ed="T"/>自有是计。或，阿难！为行道。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0005a2911">亦同上二義也。长 <pb n="0005b" ed="T" xml:id="T33.1693.0005b"/> <lb n="0005b01" ed="T"/>下不字也。中云痛亦苦，宜云乐亦苦也。不大 <lb n="0005b02" ed="T"/>乐不大苦，中中人也。</p></cb:div> <lb n="0005b03" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0005b0301">为是非常法，痛为计见身。或有，阿难！为行道。</p></cb:div> <lb n="0005b04" ed="T"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0005b0401">常观三痛计身之见也。</p></cb:div> <lb n="0005b05" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0005b0501">放散乐苦痛，为自见计身。如是阿难。因缘不应 <lb n="0005b06" ed="T"/>可为痛作身见身。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0005b0608">得明慧观则三痛放散，因 <lb n="0005b07" ed="T"/>缘长息，永无痛之作身想。</p></cb:div> <lb n="0005b08" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0005b0801">彼，阿难！或不痛计见是身，但为身法更痛。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0005b0817">但 <lb n="0005b09" ed="T"/>为上称痛而云无也。但云身更痛者，身历三痛 <lb n="0005b10" ed="T"/>而作身也。漏分佈曰三痛，身更知，即此事也。</p></cb:div> <lb n="0005b11" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0005b1101">便可报：若贤者无有痛更，亦不见所更，寧当应 <lb n="0005b12" ed="T"/>有是不？</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0005b1204">上更痛计为身，<persName>佛</persName>教答曰：尙不痛 <lb n="0005b13" ed="T"/>计身，寧犹有身更可修身耶？上痛更称反身 <lb n="0005b14" ed="T"/>更法。身更法，言所更，约耳。言二不见，似尽灭 <lb n="0005b15" ed="T"/>也。设问对，计非身，寧应是法更？</p></cb:div> <lb n="0005b16" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0005b1601">是时，阿难！比丘不痛为见计非是身，寧应是法 <lb n="0005b17" ed="T"/>更痛亦见是身不？阿难言：不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0005b1712">既教答无痛，更 <lb n="0005b18" ed="T"/>无缘修身，又反以质阿难也。不痛为见计非 <lb n="0005b19" ed="T"/>是者，言第二身更痛，无第一痛计身也。二与 <lb n="0005b20" ed="T"/>三都无，非常、尽、灭。直言寧应者，此二事皆仍 <lb n="0005b21" ed="T"/>上三痛，故云寧。寧者，既两痛灭，安得独称身 <lb n="0005b22" ed="T"/>耶？雅理幷罗，義不隻立也。</p></cb:div> <lb n="0005b23" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0005b2301">如是阿难！是因缘亦不应，亦不可令或一，无有 <lb n="0005b24" ed="T"/>痛计是身，但为身更痛。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0005b2410">但为已上亦称也。 <lb n="0005b25" ed="T"/>反称，结句也。</p></cb:div> <lb n="0005b26" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0005b2601">彼，阿难！所不计痛为身，亦不见是痛非身。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0005b2617">将 <lb n="0005b27" ed="T"/>说第三，云无第一也。</p></cb:div> <lb n="0005b28" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0005b2801">亦不身更痛，亦痛法不见不计是身。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0005b2815">云无第 <lb n="0005b29" ed="T"/>二也。</p></cb:div> <pb n="0005c" ed="T" xml:id="T33.1693.0005c"/> <lb n="0005c01" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0005c0101">但为计我，为不觉是身是身。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0005c0112">觉，见也。觉三 <lb n="0005c02" ed="T"/>痛计为身也，云不觉觉也。</p></cb:div> <lb n="0005c03" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0005c0301">便可报：一切贤者自计身。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0005c0311">计独觉也，觉是身 <lb n="0005c04" ed="T"/>也。</p></cb:div> <lb n="0005c05" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0005c0501">不更痛。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0005c0504">句倒也，即无第二也。</p></cb:div> <lb n="0005c06" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0005c0601">寧应有身不？</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0005c0606">此言自觉身为身，不更痛法。又 <lb n="0005c07" ed="T"/>不痛计身，三名幷寧，应独觉身是身耶？独上 <lb n="0005c08" ed="T"/>三痛，何痛应作身也？当一两灭，何得幷称也？</p></cb:div> <lb n="0005c09" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0005c0901">是时比丘不痛为身，身亦不更痛，痛法亦不为 <lb n="0005c10" ed="T"/>身有身。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0005c1004">二无，第一第二也。</p></cb:div> <lb n="0005c11" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0005c1101">但为不觉身耳。如是观身，寧应身不？阿难言：不。</p></cb:div> <lb n="0005c12" ed="T"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0005c1201">云三事幷列，何得独有身也。上设问对，此 <lb n="0005c13" ed="T"/>问阿难。</p></cb:div> <lb n="0005c14" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0005c1401">如是因缘，阿难！不应令无有痛为身，亦不身为 <lb n="0005c15" ed="T"/>更，亦不应法为身，亦不应不觉身为身。如是阿 <lb n="0005c16" ed="T"/>难！一切痛为作身已，痛见见是身。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0005c1614">事无适作 <lb n="0005c17" ed="T"/>身也。</p></cb:div> <lb n="0005c18" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0005c1801">幾因缘，阿难！或为行道，不为痛作身，为见不见 <lb n="0005c19" ed="T"/>身！阿难报：是法本从<persName>佛</persName>，教令亦从<persName>佛</persName>，愿<persName>佛</persName>为说， <lb n="0005c20" ed="T"/><persName>佛</persName>说已弟子当受，令是说当为解利。<persName>佛</persName>告阿难： <lb n="0005c21" ed="T"/>听是、受是，谛受、重受，念是当为说。如是贤者阿 <lb n="0005c22" ed="T"/>难从<persName>佛</persName>闻，<persName>佛</persName>便说是：有，阿难！比丘，不为痛作身， <lb n="0005c23" ed="T"/>亦不见痛为身。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0005c2307">行者得四非常，解尽谛慧者， <lb n="0005c24" ed="T"/>不计三痛而有身也。既不计三痛，则不快痛 <lb n="0005c25" ed="T"/>之见著身想也。</p></cb:div> <lb n="0005c26" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0005c2601">亦不为身更，亦不痛法计为身。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0005c2613">分痛法耳。宜 <lb n="0005c27" ed="T"/>合痛法。亦上三痛，但身更知、心更知，望得知 <lb n="0005c28" ed="T"/>为异也。</p></cb:div> <lb n="0005c29" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0005c2901">亦不见身见为身。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0005c2908">见，觉也。上身更、此身觉 <pb n="0006a" ed="T" xml:id="T33.1693.0006a"/> <lb n="0006a01" ed="T"/>为异耳。</p></cb:div> <lb n="0006a02" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0006a0201">亦不从或有是身，亦不从是见见是身已，如是 <lb n="0006a03" ed="T"/>见不复致世间，令不复受世间。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0006a0313">有是身者故， <lb n="0006a04" ed="T"/>上计痛有是身也。撮三事之二云既无半，则 <lb n="0006a05" ed="T"/>不致受世间也。致，至也。</p></cb:div> <lb n="0006a06" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0006a0601">已不复受致世间，便不复忧；已不复忧，便无为 <lb n="0006a07" ed="T"/>度世，便自知为己尽生義，病死忧已毕。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0006a0716">三痛 <lb n="0006a08" ed="T"/>身尽则不致不受十一苦也。</p></cb:div> <lb n="0006a09" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0006a0901">行已足，所应作已作，不复还在世间。齐是，阿难！ <lb n="0006a10" ed="T"/>或为行道不计痛为身，自方便作，亦不见见为 <lb n="0006a11" ed="T"/>身。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0006a1102">齐，至也。至此身最後竟身也。身则毕于 <lb n="0006a12" ed="T"/>此，不受更身，故曰不还世间也。</p></cb:div> <lb n="0006a13" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0006a1301">幾因缘，阿难！或为行道为色作身？阿难报：法本 <lb n="0006a14" ed="T"/>从<persName>佛</persName>，教令亦从<persName>佛</persName>，愿<persName>佛</persName>为说。<persName>佛</persName>说已，弟子当受 <lb n="0006a15" ed="T"/>令是说，当为解利。<persName>佛</persName>告阿难：听是、受是，谛受、重 <lb n="0006a16" ed="T"/>受，念是当为说。如是贤者阿难从<persName>佛</persName>闻，<persName>佛</persName>便说 <lb n="0006a17" ed="T"/>是：有，阿难！或为行道，为少色行为身。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0006a1715">少贪身 <lb n="0006a18" ed="T"/>不乃慇勤。</p></cb:div> <lb n="0006a19" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0006a1901">阿难！或为行道，为不少色行为身。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0006a1914">将及二，勝 <lb n="0006a20" ed="T"/>一无也。</p></cb:div> <lb n="0006a21" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0006a2101">亦色无有量行为身，但为少不色行为身。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0006a2117">但 <lb n="0006a22" ed="T"/>为二字宜上在色无量上也。不为少不色，重 <lb n="0006a23" ed="T"/>腾焉也。无量者，慇勤贪内外色也。</p></cb:div> <lb n="0006a24" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0006a2401">或有，阿难！为行道，亦不为少色，亦不为无有量 <lb n="0006a25" ed="T"/>色。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0006a2502">腾无第一第二及三也。</p></cb:div> <lb n="0006a26" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0006a2601">亦不色少行为身。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0006a2608">不色小及第一也。内不少 <lb n="0006a27" ed="T"/>贪、外微著也。</p></cb:div> <lb n="0006a28" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0006a2801">或有，阿难！为行道，亦不为少色，亦不为无有量 <lb n="0006a29" ed="T"/>色，亦不无有少色行为身。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0006a2911">腾无上三。</p></cb:div> <pb n="0006b" ed="T" xml:id="T33.1693.0006b"/> <lb n="0006b01" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0006b0101">但为不色无有量行为身。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0006b0111">反第二也。内不 <lb n="0006b02" ed="T"/>色无有量，外慇勤也。</p></cb:div> <lb n="0006b03" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0006b0301">彼，阿难！或为行道，少色行为身现在。阿难！或为 <lb n="0006b04" ed="T"/>行道，少色行为身，己身壞死，令复见身相像，如 <lb n="0006b05" ed="T"/>是不为是对，行对如是，致亦如是。齐是。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0006b0516">现在 <lb n="0006b06" ed="T"/>犹是计贪。少计贪少色以起者，身时虽身死 <lb n="0006b07" ed="T"/>亡，续贪身思存想像，未知繫痴，行道不应与 <lb n="0006b08" ed="T"/>此为匹。而愚与俱，以致此身，此而还也。对，匹 <lb n="0006b09" ed="T"/>也、俱也。齐，至也。死而不解无常也。</p></cb:div> <lb n="0006b10" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0006b1001">阿难！或为行道，色少行为身，自方便计作。齐是， <lb n="0006b11" ed="T"/>阿难！或为行道，色少行为身，自方计作。齐是，阿 <lb n="0006b12" ed="T"/>难！或为行道，色少行为身令结使。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0006b1214">自计方便， <lb n="0006b13" ed="T"/>方便贪色，命终不绝也。不自坊闲，至此而止， <lb n="0006b14" ed="T"/>故为身结身使也。上自计方便如当过，下寧也 <lb n="0006b15" ed="T"/>可无一条耳，此说病耳，而云行道道当知也。</p></cb:div> <lb n="0006b16" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0006b1601">彼，阿难！或为行道，不少色为作行身，但为色无 <lb n="0006b17" ed="T"/>有量，计作为是身现是。阿难！或为行道，色无有 <lb n="0006b18" ed="T"/>量为计作身，身已壞死，令复现身相像。如是不 <lb n="0006b19" ed="T"/>为是对，行对如是，致亦如是。齐是，阿难！或为行 <lb n="0006b20" ed="T"/>道，为计身色无有量。齐是，阿难！或为行道令色 <lb n="0006b21" ed="T"/>无有量为身令使结。彼，阿难！或为行道，不少色 <lb n="0006b22" ed="T"/>亦无有量色计，但为念少色为身现在。阿难！或 <lb n="0006b23" ed="T"/>为行道，不色少为计身，身壞死，令复见身相像。 <lb n="0006b24" ed="T"/>如是不为是对，行对如是，致亦如是。齐是，阿难！ <lb n="0006b25" ed="T"/>或为行道，不色少自计为致身。齐是，阿难！或为 <lb n="0006b26" ed="T"/>行道，不色少令身使结。彼，阿难！或为行道，亦不 <lb n="0006b27" ed="T"/>色少、亦不色无有量，亦不无有色少、亦不无有 <lb n="0006b28" ed="T"/>色无有量，为堕行身现在。阿难！或为行道，亦不 <lb n="0006b29" ed="T"/>色少、亦不色无有量，亦不无有色少、亦不无有 <pb n="0006c" ed="T" xml:id="T33.1693.0006c"/> <lb n="0006c01" ed="T"/>色无有量，为计堕身，己身壞死，令复见身相像。 <lb n="0006c02" ed="T"/>如是不为是对，行对如是，致亦如是。齐是，阿难！ <lb n="0006c03" ed="T"/>或为行道，不色无有量，自计为致身。齐是，阿难！ <lb n="0006c04" ed="T"/>或为行道，令不色为使结。齐是，阿难！或为行道， <lb n="0006c05" ed="T"/>自计为致身。身幾因缘，阿难！为行道，色不行作 <lb n="0006c06" ed="T"/>身？阿难报：是法本从<persName>佛</persName>，教令亦从<persName>佛</persName>，愿<persName>佛</persName>为说。 <lb n="0006c07" ed="T"/><persName>佛</persName>说已，弟子当受令是说，当为解利。<persName>佛</persName>告阿难： <lb n="0006c08" ed="T"/>听是、受是，谛受、重受，念是当为说。如是贤者阿 <lb n="0006c09" ed="T"/>难从<persName>佛</persName>闻，<persName>佛</persName>便说是：或，阿难！为行道，或不为色 <lb n="0006c10" ed="T"/>作身。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0006c1003">计四大有身相也都曰也。</p></cb:div> <lb n="0006c11" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0006c1101">亦不为色计为身。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0006c1108">少色也，脱少字。云解道 <lb n="0006c12" ed="T"/>行者不起小色而滞身也。</p></cb:div> <lb n="0006c13" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0006c1301">亦不为色无有量。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0006c1308">量多著四大，息此多色也。</p></cb:div> <lb n="0006c14" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0006c1401">亦不为色少。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0006c1406">为下<anchor xml:id="nkr_note_add_0006c1401" n="0006c1401"/><anchor xml:id="beg0006c1401" n="0006c1401"/>少<anchor xml:id="end0006c1401"/>无字也。无色小，反第 <lb n="0006c15" ed="T"/>一也，亦息此结也。十报内无有小色，外见小 <lb n="0006c16" ed="T"/>端正也。</p></cb:div> <lb n="0006c17" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0006c1701">亦不为色无有量计为身。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0006c1711">为下亦少不字也。 <lb n="0006c18" ed="T"/>此反第二也，行谛亦废之也。十报内不念不 <lb n="0006c19" ed="T"/>趣端正，外见色不趣端正色也。</p></cb:div> <lb n="0006c20" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0006c2001">彼，阿难！为行道，不少色为作身，亦不为计是身。</p></cb:div> <lb n="0006c21" ed="T"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0006c2101">如道行道，行谛也。得此慧者，忘少著四大 <lb n="0006c22" ed="T"/>色也。</p></cb:div> <lb n="0006c23" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0006c2301">现是，阿难！为行道，不为少色作身，亦不为堕是 <lb n="0006c24" ed="T"/>身，己身壞死，令不复见是身相像。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0006c2414">现是，犹是 <lb n="0006c25" ed="T"/>时也。是行时不贪小色，见身非常灭尽，永绝 <lb n="0006c26" ed="T"/>今身著色之想也。</p></cb:div> <lb n="0006c27" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0006c2701">不为是对，行对如是，是无有。齐是。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0006c2714">对今身後 <lb n="0006c28" ed="T"/>也。无有身猗之二至，此一也。</p></cb:div> <lb n="0006c29" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0006c2901">阿难！为行道，为不少色为身，亦不计为是身。齐 <pb n="0007a" ed="T" xml:id="T33.1693.0007a"/> <lb n="0007a01" ed="T"/>是，阿难！为行道，为不少色为身，不使结。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0007a0116">云至 <lb n="0007a02" ed="T"/>此无身之相，则无贪身之七使九结也。</p></cb:div> <lb n="0007a03" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0007a0301">彼，阿难！或为行道，不为色无有量为身，亦不作 <lb n="0007a04" ed="T"/>色为身现在。是，阿难！为行道不色无有量为身， <lb n="0007a05" ed="T"/>亦不计是身，己身壞死，令不复见身相像。不为 <lb n="0007a06" ed="T"/>是对，如是如是，是为无有是。齐是，阿难！为行道 <lb n="0007a07" ed="T"/>不色无有量为身，亦不堕身计。如是，阿难！齐是， <lb n="0007a08" ed="T"/>或为行道，不色无有量为身，不使结。彼，阿难！或 <lb n="0007a09" ed="T"/>为行道，不为不色少为身，亦不堕身计。现是，阿 <lb n="0007a10" ed="T"/>难！为行道，不色少为身，亦不堕身计，己身壞死， <lb n="0007a11" ed="T"/>令不复见身相像。不为是对，如是如是，是为无 <lb n="0007a12" ed="T"/>有是。齐是，阿难！为行道，不为不色少为身，亦不 <lb n="0007a13" ed="T"/>堕身计。如是，阿难！齐是为行道，不为不色少，令 <lb n="0007a14" ed="T"/>不使结。彼，阿难！或为行道，不行不色无有量为 <lb n="0007a15" ed="T"/>身，亦不堕计是身。现是，阿难！为行道，不为不色， <lb n="0007a16" ed="T"/>阿难！为身，亦不堕计为成身，己身壞死，如是身 <lb n="0007a17" ed="T"/>令不复见是计。不为是对，如是如是，是为无有 <lb n="0007a18" ed="T"/>是。齐是，阿难！为行道，不行不色无有量为身，亦 <lb n="0007a19" ed="T"/>不堕计是身。齐是，阿难！为行道，不行不色无有 <lb n="0007a20" ed="T"/>量，亦令不使结。齐是，阿难！或为行道，不行不色 <lb n="0007a21" ed="T"/>无有量为身，亦不成身，亦不堕计是身。亦有是 <lb n="0007a22" ed="T"/>七处，阿难！令识得驻，亦有二受行从得解。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0007a2217">三 <lb n="0007a23" ed="T"/>道则张欲界为五，幷三界天为一，九神止处， <lb n="0007a24" ed="T"/>则分色无色，合欲为一也。论五道者，以流浪 <lb n="0007a25" ed="T"/>受苦为失，故精说三恶道，总天为一也。说九 <lb n="0007a26" ed="T"/>止者，论能弘教受三观者，故自人始，不及三苦 <lb n="0007a27" ed="T"/>也。分一受者精粗相，从观法不异也。二受皆 <lb n="0007a28" ed="T"/>居满毕之位，故有解名也。</p></cb:div> <lb n="0007a29" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0007a2901">有色为令从是有若干身、若干思想辟，或人或 <pb n="0007b" ed="T" xml:id="T33.1693.0007b"/> <lb n="0007b01" ed="T"/>天，是为第一识止处。有色为令从是一身，若干 <lb n="0007b02" ed="T"/>思想辟天，名为梵天长寿本在处，是为第二识 <lb n="0007b03" ed="T"/>止处。有色为令从是一身，若干思想辟天，名为 <lb n="0007b04" ed="T"/>明声，是为第三识止处。有色为令从是一身一 <lb n="0007b05" ed="T"/>像思，亦一辟天，名为遍净，是为第四识止处。有 <lb n="0007b06" ed="T"/>不色为令从是一切从色想度多想灭，为无有 <lb n="0007b07" ed="T"/>量空，空慧受意止辟天，名为空慧行，是名第五 <lb n="0007b08" ed="T"/>识止处。有不色为令从是一切从空行竟，过无 <lb n="0007b09" ed="T"/>有量识，从慧受意止辟天，名为识慧，是名为第 <lb n="0007b10" ed="T"/>六识止处。有不色为令从是一切从识慧过度 <lb n="0007b11" ed="T"/>无有量，不用从是慧意受止辟天，名为不用从 <lb n="0007b12" ed="T"/>受慧，是为第七识止处。何等为，阿难！亦有二受 <lb n="0007b13" ed="T"/>行？从得解有，从色因缘行道，令不更思想辟天， <lb n="0007b14" ed="T"/>名为不思想，是为一受行。从得解有，从不色因 <lb n="0007b15" ed="T"/>缘行道，一切从不用得度，为受不思想亦有思 <lb n="0007b16" ed="T"/>想受行止辟天，名为不思想亦有思想。是为二 <lb n="0007b17" ed="T"/>受行。从得解彼，阿难！所第一识止处，为从色行 <lb n="0007b18" ed="T"/>因缘行道，若干身、若干思想辟，名为人，亦一处。</p></cb:div> <lb n="0007b19" ed="T"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0007b1901">色，身也、有也，有欲之形，故曰色也。由欲界 <lb n="0007b20" ed="T"/>身行道谛，故曰行道也。六天已下其形非一， <lb n="0007b21" ed="T"/>故曰若干也。心亦各异，故曰若干想也。辟，行 <lb n="0007b22" ed="T"/>字也。</p></cb:div> <lb n="0007b23" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0007b2301">若阿难！行道，是识止处已知。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0007b2312">知欲天及人，阴 <lb n="0007b24" ed="T"/>持入身为本也。</p></cb:div> <lb n="0007b25" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0007b2501">亦知是识从是习。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0007b2508">习天及人，识不能捨也。 <lb n="0007b26" ed="T"/>知者，慧也。</p></cb:div> <lb n="0007b27" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0007b2701">亦知从是没。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0007b2706">没，尽也。从天及人身天下灭 <lb n="0007b28" ed="T"/>者，谛知如篾曰尽也。</p></cb:div> <pb n="0007c" ed="T" xml:id="T33.1693.0007c"/> <lb n="0007c01" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0007c0101">亦知是所乐。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0007c0106">七处结曰昧也。贪乐天及人 <lb n="0007c02" ed="T"/>身，故曰乐也。知之为尽。</p></cb:div> <lb n="0007c03" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0007c0301">亦知是更苦。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0007c0306">天及人身由之受苦也。知一 <lb n="0007c04" ed="T"/>苦则慧也。</p></cb:div> <lb n="0007c05" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0007c0501">亦知是从得出要，如有知。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0007c0511">出要法句，言得要， <lb n="0007c06" ed="T"/>生尽也。故七处曰欲，能治、能弃、能度也。尽谛 <lb n="0007c07" ed="T"/>有四事，出要是其一也。凡六事皆曰知，行道 <lb n="0007c08" ed="T"/>谛之慧也。六事皆曰是，是六天已下下及人 <lb n="0007c09" ed="T"/>身，识所依也。《七处三观经》一皆知五阴之一。 <lb n="0007c10" ed="T"/>而阴有六情也，一一皆知阴。阴有习三四，知 <lb n="0007c11" ed="T"/>阴尽行道。又曰：亦知色味、亦知色出要。此七 <lb n="0007c12" ed="T"/>处也。三观者，观身色、观五阴、观六情也。三观 <lb n="0007c13" ed="T"/>即七处之每第一阴入也。言以道谛、尽谛、苦 <lb n="0007c14" ed="T"/>出要谛，观阴人及乐而阴之也。五阴<g ref="#CB01083">㲉</g>盖，经 <lb n="0007c15" ed="T"/>以五阴为五习。尽为七处昧，苦出要为三观。 <lb n="0007c16" ed="T"/>文小异大同。身三经，唯《七处三观经》有道谛，二 <lb n="0007c17" ed="T"/>经皆七事而已。然俱曰行道亦道谛也，皆曰 <lb n="0007c18" ed="T"/>知亦谛也，如至识知。或曰如本知，知非谛。何 <lb n="0007c19" ed="T"/>也？知观同義也。九九止即天身为观地，习天 <lb n="0007c20" ed="T"/>之习，天之身会灭，行道味乐天乐。天乐，乐必有 <lb n="0007c21" ed="T"/>苦，能断天贪，可名活道，故曰出要也。皆四谛 <lb n="0007c22" ed="T"/>观观九处也，所谓微而显、约而具也。十报单 <lb n="0007c23" ed="T"/>用阴习尽而止也。</p></cb:div> <lb n="0007c24" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0007c2401">是时阿难！为行道所识止处，可应求、可应望、可 <lb n="0007c25" ed="T"/>应住处？阿难言：不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0007c2508">若行道慧，以四谛观观 <lb n="0007c26" ed="T"/>人身，寧有贪求望想此住止处不？答曰无也。</p></cb:div> <lb n="0007c27" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0007c2701">彼，阿难！第二识止处，为从色行因缘行道，若干 <lb n="0007c28" ed="T"/>身一想辟天，名为梵身长寿本第一在处。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0007c2817">始 <lb n="0007c29" ed="T"/>行一禅生四梵，名梵、小梵、无量大梵、梵辅。身 <pb n="0008a" ed="T" xml:id="T33.1693.0008a"/> <lb n="0008a01" ed="T"/>不相类，故曰若干身，犹此人之优劣也。心未 <lb n="0008a02" ed="T"/>纯一，故曰非一想也。</p></cb:div> <lb n="0008a03" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0008a0301">若阿难！行道，是识止处以知，亦是识止处，从是 <lb n="0008a04" ed="T"/>习、亦知从是没、亦知是所乐、亦知是更苦、亦知 <lb n="0008a05" ed="T"/>是从得出要如有知。是时，阿难！为行道所识止 <lb n="0008a06" ed="T"/>处，可应求、可应望、可应住处？阿难对言：不。彼，阿 <lb n="0008a07" ed="T"/>难！第三识止处，为从色行因缘行道，一身若干 <lb n="0008a08" ed="T"/>想辟天，名为明。若阿难！为行道是识止处已知， <lb n="0008a09" ed="T"/>亦是识止处从是习、亦知从是没、亦知是所乐、 <lb n="0008a10" ed="T"/>亦知是更苦、亦知是从要得出如有知。是时，阿 <lb n="0008a11" ed="T"/>难！为行道所识止处，可应求、可应望、可应住处？ <lb n="0008a12" ed="T"/>阿难对言：不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0008a1206">进行二禅。以知养恬阴乎念 <lb n="0008a13" ed="T"/>持，生此四明天，身表光相、混然大齐，心犹不 <lb n="0008a14" ed="T"/>一，故曰若干也。</p></cb:div> <lb n="0008a15" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0008a1501">彼，阿难！第四识止处，为从色行因缘行道，一像 <lb n="0008a16" ed="T"/>身一思想辟天，名为遍净。若阿难！为行道是识 <lb n="0008a17" ed="T"/>止处己知，亦是识止处从是习、亦知从是没、亦 <lb n="0008a18" ed="T"/>知是所乐、亦知是更苦、亦知从是要得出如有 <lb n="0008a19" ed="T"/>知。是时，阿难！为行道所识止处，可应求、可应望、 <lb n="0008a20" ed="T"/>可应住处？阿难对言：不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0008a2010">此是第三天也。宜 <lb n="0008a21" ed="T"/>言净天天也，容表辉炎四天。若一其心，恬豫 <lb n="0008a22" ed="T"/>恒遊禅思，故曰一。</p></cb:div> <lb n="0008a23" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0008a2301">彼，阿难！第五识止处，为从不色行因缘行道，一 <lb n="0008a24" ed="T"/>切从色得度，地想已没，无有量空空慧行受止 <lb n="0008a25" ed="T"/>辟天，名为空慧。若阿难！为行道是识止处已知， <lb n="0008a26" ed="T"/>亦是识止处从是习、亦知从是没、亦知是所乐、 <lb n="0008a27" ed="T"/>亦知是更苦、亦知从是要得出如有知。是时，阿 <lb n="0008a28" ed="T"/>难！为行道所识止处，可应求、可应望、可应住处？ <lb n="0008a29" ed="T"/>阿难对言：不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0008a2906">地者，恚灭，心如地也。想已没， <pb n="0008b" ed="T" xml:id="T33.1693.0008b"/> <lb n="0008b01" ed="T"/>断求也，无量空也。</p></cb:div> <lb n="0008b02" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0008b0201">彼，阿难！第六识止处，为从不色行因缘行道，一 <lb n="0008b03" ed="T"/>切从空慧度识无有量受慧行止辟天，名为识 <lb n="0008b04" ed="T"/>慧。若阿难！为行道，是识止处已知，亦是识止处 <lb n="0008b05" ed="T"/>从是习、亦知从是没、亦知是所乐、亦知是更苦、 <lb n="0008b06" ed="T"/>亦知从是要得出如有知。是时，阿难！为行道所 <lb n="0008b07" ed="T"/>识止处，可应求、可应望、可应住处？阿难对言：不。</p></cb:div> <lb n="0008b08" ed="T"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0008b0801">空识定者，观对识空，不本来也。</p></cb:div> <lb n="0008b09" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0008b0901">彼，阿难！第七识止处，为从不色行因缘行道，一 <lb n="0008b10" ed="T"/>切从识慧度，无有量不用，已捨受慧行辟天，名 <lb n="0008b11" ed="T"/>为不用受慧行。若阿难！为行道，是识止处已知， <lb n="0008b12" ed="T"/>亦是识止处从是习、亦知从是没、亦知是所乐、 <lb n="0008b13" ed="T"/>亦知是更苦、亦知从是要得出如有知。是时阿 <lb n="0008b14" ed="T"/>难！为行道所识止处，可应求、可应望、可应住处？ <lb n="0008b15" ed="T"/>阿难对言：不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0008b1506">色恚求生，生而即遣，不俟终 <lb n="0008b16" ed="T"/>日观而後知也，不用观也。</p></cb:div> <lb n="0008b17" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0008b1701">彼，阿难！第一受行从得解有，从色因缘行道无 <lb n="0008b18" ed="T"/>有想，亦不受辟天，名不思。若阿难！为行道，己知 <lb n="0008b19" ed="T"/>是从受、亦知从受习、亦知从是没、亦知是所乐、 <lb n="0008b20" ed="T"/>亦知是更苦亦知从是要得出如有知。是时阿 <lb n="0008b21" ed="T"/>难！为行道，是受行从得解，可应求、可应望、可应 <lb n="0008b22" ed="T"/>住处？阿难对言：不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0008b2208">不思无结爱天也，四阿 <lb n="0008b23" ed="T"/>那含之第四天也。四阿那含爱，身生第四禅。 <lb n="0008b24" ed="T"/>六增之第二已上四天，此无漏第四禅局也。 <lb n="0008b25" ed="T"/>四禅之第六天名爱勝，是无思天，共在一天 <lb n="0008b26" ed="T"/>上耳。</p></cb:div> <lb n="0008b27" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0008b2701">彼，阿难！第二受行从得解，有从不色因缘行道， <lb n="0008b28" ed="T"/>一切不用从慧得度，过无有思想亦未離思想 <lb n="0008b29" ed="T"/>为受行止。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0008b2905">正受定也。</p></cb:div> <pb n="0008c" ed="T" xml:id="T33.1693.0008c"/> <lb n="0008c01" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0008c0101">辟天名为无有思想解。若阿难！为行道，是受行 <lb n="0008c02" ed="T"/>从得解，已知为是解从是习、亦知从是没、亦知 <lb n="0008c03" ed="T"/>是所乐、亦知是更苦、亦知从是要得出如有知。 <lb n="0008c04" ed="T"/>是时，阿难！为行道，是受行从得解，可应求、可应 <lb n="0008c05" ed="T"/>望、可应住处？阿难对言：不。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0008c0511">无想者，知空而 <lb n="0008c06" ed="T"/>制想不令起也。此上八止皆如，应知此八处， <lb n="0008c07" ed="T"/>亦知八处习、亦知八处尽、亦知八处乐、亦知 <lb n="0008c08" ed="T"/>八处苦、亦知八处要得出，義同故不二训之 <lb n="0008c09" ed="T"/>也。</p></cb:div> <lb n="0008c10" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0008c1001">若，阿难！为行道，如是知、如是见，说为不知不见。 <lb n="0008c11" ed="T"/>若有是结使，是时应说为常，是时应说非常。</p></cb:div> <lb n="0008c12" ed="T"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0008c1201">波罗门云断灭见常也。</p></cb:div> <lb n="0008c13" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0008c1301">是时应说世间有本，是时应说世间无有本。</p></cb:div> <lb n="0008c14" ed="T"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0008c1401">本，要也。有要、无要耳。</p></cb:div> <lb n="0008c15" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0008c1501">是时应说得道以死复生，是时应说得道不得 <lb n="0008c16" ed="T"/>死。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0008c1602">或见七返生死者，故曰死复生。或至尼 <lb n="0008c17" ed="T"/>唯先天者，故曰不死也。</p></cb:div> <lb n="0008c18" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0008c1801">为有无有。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0008c1805">或曰有度世，或曰无度世。</p></cb:div> <lb n="0008c19" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0008c1901">度世死，从是结使。是时阿难！为行道，是七识止 <lb n="0008c20" ed="T"/>处，二受行从得解。如是如有从谛慧见。从是意 <lb n="0008c21" ed="T"/>已解、已得解脱，是名为，阿难！为行道无所著、从 <lb n="0008c22" ed="T"/>慧得解脱。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0008c2205">反称得道不得死。是五耶结使， <lb n="0008c23" ed="T"/>经乎九止，行者以四谛观之，长得息解，成阿 <lb n="0008c24" ed="T"/>罗汉也。</p></cb:div> <lb n="0008c25" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0008c2501">亦有，阿难！八解脱处。何等为八？色观色，是为第 <lb n="0008c26" ed="T"/>一解脱处。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0008c2605">内外身著观两事也。</p></cb:div> <lb n="0008c27" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0008c2701">内观色，不想外观色，是为第二解脱处。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0008c2716">遍著 <lb n="0008c28" ed="T"/>外身也。</p></cb:div> <lb n="0008c29" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0008c2901">观三十六物，净身受观行止，是为第三解脱处。</p></cb:div> <pb n="0009a" ed="T" xml:id="T33.1693.0009a"/> <lb n="0009a01" ed="T"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0009a0101">遍著己身，则三十六物观也。从第一禅至 <lb n="0009a02" ed="T"/>四禅，皆三观也。人病不同，或贪己身、或贪 <lb n="0009a03" ed="T"/>外色、内外俱贪，故有三观也。四意止观亦复 <lb n="0009a04" ed="T"/>如是，单擧禅要则三观也，耳其转除，则四禅 <lb n="0009a05" ed="T"/>也。</p></cb:div> <lb n="0009a06" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0009a0601">一切从色想已度。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0009a0608">已过四禅色天，次及空 <lb n="0009a07" ed="T"/>也。</p></cb:div> <lb n="0009a08" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0009a0801">灭地想。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0009a0804">灭恚心如土尘，故曰如地也。</p></cb:div> <lb n="0009a09" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0009a0901">若干想不念，无有量空慧已受竟辟天，名为空 <lb n="0009a10" ed="T"/>慧，是名为第四解脱处。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0009a1010">四空定文同，故不 <lb n="0009a11" ed="T"/>一一解也。</p></cb:div> <lb n="0009a12" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0009a1201">一切从空慧，已度无有量识慧受竟辟天，名为 <lb n="0009a13" ed="T"/>识慧，是名为第五解脱处。一切从识慧得度，无 <lb n="0009a14" ed="T"/>所有，不用受慧竟行辟天，名为不用无所用慧 <lb n="0009a15" ed="T"/>行，是为第六解脱处。一切从不用慧得度，无有 <lb n="0009a16" ed="T"/>思想亦不无有思想竟受止辟天，名为思想，是 <lb n="0009a17" ed="T"/>名为第七解脱处。一切从无有思想竟得度。</p></cb:div> <lb n="0009a18" ed="T"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0009a1801">将已竟四空，次及灭定也。</p></cb:div> <lb n="0009a19" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0009a1901">灭思想亦觉尽身已更竟受止，是为第八解脱 <lb n="0009a20" ed="T"/>处。</p></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pT33p0009a2002">心之流放眴息生灭之间，<g ref="#CB04448">𭶭</g>抚宇宙之表 <lb n="0009a21" ed="T"/>矣。身之所复，无不待行。行慈定者，灭心想身 <lb n="0009a22" ed="T"/>知，屈如根株、冥如死灰，雷霆不能骇其念、山 <lb n="0009a23" ed="T"/>焦不能伤其虑，萧然与大虚齐量、恬然与造 <lb n="0009a24" ed="T"/>化俱遊，曰灭定也。</p></cb:div> <lb n="0009a25" ed="T"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pT33p0009a2501">若已，阿难！行道，七识止处、二受行从得解脱，亦 <lb n="0009a26" ed="T"/>是八解脱处是。如有是慧已，更见从是竟戢却 <lb n="0009a27" ed="T"/>不用，已得解脱，如是本福，己身更竟止，是名，阿 <lb n="0009a28" ed="T"/>难！行道无所著，从两行得解脱。<persName>佛</persName>说如是，阿难 <lb n="0009a29" ed="T"/>受行。</p></cb:div> <pb n="0009b" ed="T" xml:id="T33.1693.0009b"/> <lb n="0009b01" ed="T"/><cb:juan n="001" fun="close"><cb:jhead><persName>佛</persName>说人本欲生经</cb:jhead></cb:juan></cb:div> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0001c1801" to="#end0001c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式标点专案 (2021-06-25)">恼<note type="cf1">F10n0409_p0028a17</note><note type="cf2">T09n0278_p0734c02</note></lem><rdg wit="#wit.orig">脑</rdg></app> <app from="#beg0003a1701" to="#end0003a1701"><lem resp="#resp4 #resp5" wit="#wit.cbeta">令<note type="cf1">T01n0014_p0242c21</note></lem><rdg wit="#wit.orig">受</rdg></app> <app from="#beg0004a0401" to="#end0004a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式标点专案 (2021-06-25)">此</lem><rdg wit="#wit.orig">比</rdg></app> <app from="#beg0004a1701" to="#end0004a1701"><lem resp="#resp4 #resp5" wit="#wit.cbeta">令<note type="cf1">T01n0014_p0243b08-10</note></lem><rdg wit="#wit.orig">今</rdg></app> <app from="#beg0006c1401" to="#end0006c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="CBETA 新式标点专案 (2021-06-25)">少<note type="cf1">T33n1693_p0006c11</note><note type="cf2">T33n1693_p0006c17</note></lem><rdg wit="#wit.orig">小</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="taisho-notes"> <head>大正藏 挍注</head> <p> <note n="0001001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0001001">【原】<name role="" type="person">增上寺</name>藏丽本</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0001c1801" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="T33.0001c18.04" target="#nkr_note_add_0001c1801">恼【CB】，脑【大】</note> <note n="0003a1701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0003a1701">令【CB】，受【大】</note> <note n="0004a0401" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="T33.0004a04.03" target="#nkr_note_add_0004a0401">此【CB】，比【大】</note> <note n="0004a1701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0004a1701">令【CB】，今【大】</note> <note n="0006c1401" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="T33.0006c14.08" target="#nkr_note_add_0006c1401">少【CB】，小【大】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>